Hervorming op Tholen en Sint-Philipsland – een terugblik

0

THOLEN/SINT-PHILIPSLAND – Na een ‘rondreis’ langs de verschillende steden en dorpen op Tholen en Sint Philipsland wil ik het geheel overzien.

Oude geloof

Over het kerkelijke en geestelijke leven vóór de Hervorming in de 16e eeuw zijn weinig gegevens bekend, tot op heden. In ieder geval waren er in de bestaande steden en dorpen rooms-katholieke parochies met gelovigen. Onder hen waren gelovigen, die met hun hart geloofden in de Heere Jezus en met hun mond Hem beleden, want Koning Jezus is nooit zonder onderdanen! De kerkgeschiedenis is niet met de Hervorming begonnen. Met dankbaarheid mogen we terugzien op Gods werk in deze vroege tijden op de eilanden Tholen en Sint Philipsland.

Nieuwe geloof

Toen kwam de ‘nieuwe leer’, het nieuwe geloof, dat de Bijbel ging lezen en daarin Gods genade ontdekte tegenover de verdienstelijkheid van de goede werken en het persoonlijke geloof tegenover de onmisbaar geachte kerkelijke bemiddeling door geestelijken en sacramenten. Wat een ontdekking! Een nieuwe wereld ging open voor de gelovigen, die de ‘nieuwe leer’ aanvaardden. Er kwam honger naar het Woord en naar de prediking van het Evangelie! Mensen hadden daar veel voor over! Van heinde en ver kwamen ze luisteren naar de prediking.

Geloofsbeproeving

Het nieuwe geloof bracht beproeving. Allereerst voor de gelovigen in de rooms-katholieke parochie: blijven bij het oude geloof óf overgaan naar het nieuwe geloof? De keus werd bemoeilijkt, toen in 1578 Tholen overging naar de Prins van Oranje en de overheden de kerkgebouwen ter beschikking stelden aan de ontstane hervormde gemeenten. Het was niet langer mogelijk om naar de oude en vertrouwde eredienst in de parochiekerk te gaan. Wat moet je dan doen? Uitwijken naar Noord-Brabant was een mogelijkheid.

De nieuwe gelovigen werden ook beproefd door een korte periode van vervolging. Vaak moesten ze vluchten om hun levenswil. Velen vielen als martelaar voor het geloof.

Geloof en politiek

De politiek heeft een belangrijke rol gespeeld in de Kerkhervorming, zowel plaatselijk als landelijk en in Europees verband. De overgang van koning Filips II van Spanje naar Prins Willem van Oranje betekende vaak overgang naar de Hervorming. En ook ná de Hervorming beschermde de overheid de Gereformeerde (Hervormde) Kerk, zodat de eenheid van de Kerk bewaard werd. Een schaduwzijde van de politieke betrokkenheid bij de Kerk, die haar beschadigd heeft.

Geloof niet bewaard

Het nieuwe geloof in waarheid én eenheid is helaas niet bewaard gebleven. Na de breuk tussen de Rooms-Katholieke Kerk en de Kerk der Hervorming zijn er veel breuken gevolgd. Alle reden om daar schuld over te belijden voor God en voor elkaar als christenen. We hebben bekering nodig, tot God en tot elkaar. Laten we daar om bidden en die zoeken door gebed en gesprek met elkaar. Ook in dit opzicht geldt: ‘Let op uw zaak (Christus’ ene Gemeente) en versta uw taak’!

Ds.M.D.Geuze, Sint-Annaland

Comments are closed.

Algemeen